fbpx

Yazarlar

Published on Mayıs 31st, 2020 | by Avrupa Forum 1

0

Din, Bilim ve Dogmatizm – Sinan Öztürk

Bana göre hiçbir düşünce, hiçbir sistem, hiçbir kitap her şeyi bütünüyle açıklamaz. Her şeyi açıklamaya çalışmak beraberinde hataları, yanılgıları da getirir. Bazı filmler vardır, bazı romanlar. İçerisine o kadar şey sıkıştırılır ki, sonunda ne söylenmek istendiğini anlayamaz insan.

Bilim, gözlem ve deneye dayanarak gelişmiştir.

Eskiden bir düşünürden çok şey beklenirdi. Örneğin bir düşünür aynı zamanda matematikle, tıpla fizikle, geometriyle, teolojiyle ilgilenir; bütün bu alanlarda söz sahibi olmaya çalışırdı. Bunun açık nedenleri vardır. Henüz disiplinler birikimleri açısından kendi içlerinde ayrılmaya uygun değildirler.

Zaman geçtikçe; tıpkı iş bölümü gibi, bilim de geliştiği ve dallanıp budaklandığı için iş bölümü yapmıştır. Her alanın kendi içinde yeni alanlar doğmuştur; uzmanlık gelişmiştir. Fizik kendi içinde bir çok alana ayrılmıştır. Tıp ya da diğer bilimler de böyledir. Ama bundan kaç bin yıl evvel ortaya çıkan dinler ve bu dinlerin mensupları dünyayı hâlâ ellerindeki bir kitapla açıklamaya çalışmaktadırlar.

Ortodoksluk ve Dogmatizm

Kimilerine göre Tevrat her şeyi açıklıyor; kimilerine göreyse Kur’an. Kimilerine göre Das Kapital her şeyi açıklıyor kimilerine göreyse Nutuk. Oysa bu gün insanın anlayabildikleri ve çözebildikleri belki de olan biten içerisinde okyanusta bir kum tanesi kadardır. O zaman bu ortodoksluk niye? Bunun birçok nedeni var elbette. En başta gelişime kapalı olmak. Yerini, statükosunu kaybetme korkusu. Kendi inançlarını, düşüncelerini her şeyden yukarda görmek. Hele de söz konusu dinler olduğunda; düşünceyle ve bilimle taban tabana zıt bir sorgulamama ve kuşkulanmama yatmaktadır.

Kuşkulanmadığın Bilgi Senin Değildir

Oysa bana göre; kuşkulanmadığın bilgi senin değildir. Kuşkulanmadığın bilgi senin efendin; sen de onun kölesisindir. Avrupa’da çeşitli dinlere mensup, dünyanın çok değişik ülkelerinden sayısız insanla tanıştım. Müslüman bir ülkede doğup büyüdüğüm içinse İslam’la ilgili yeterince gözleme ve bilgiye sahip olduğumu düşünüyorum. Ayrıca özel ilgi alanım oluşu nedeniyle ortalama bir ilahiyatçı kadar da konuya vakıf olduğumu düşünüyorum.

Almanya’da ve Türkiye’de aşırı “hassas bölge” dinle ilgili farklı hassasiyetlerle karşılaştım.

Almanya’da yaşadığım şehirde; belli zamanlarda sakallı, sarıklı, ehramlı, türbanlı, çarşaflı insanların açtığı bir standda ücretsiz Kur’an ve İslam’la ilgili kitaplar, broşürler dağıtılır. Hepsi Almancaya çevrilmiş eserlerdir bunlar. Standı açanlar müslüman ülkelerden gelip burada yaşayan, aynı zamanda misyonerlik yapan insanlar. Ben de birkaç kitap almışımdır bu standdan. Her ne kadar gelip geçenlerin nefretle ve kuşkuyla baktığını görmüşsem de; standlarda duran tipler her ne kadar benim için bile itici tipler olsalar da; “demokratik bir hak” kullanımı bilinciyle yaklaştığını görüyorum gelip geçenlerin. Kimse sesini çıkarmadan bakıp ya da bakmayıp geçiyor.

Benzer bir durumu ben Türkiye’de ya da her hangi başka bir müslüman ülkede hayal bile edemiyorum. Müslüman bir ülkede sen nasıl İncil ya da Tevrat dağıtırsın; propagandasını yaparsın? Bizdeki en son örnekleri Rahip Santaro ve Malatya’daki olaylardır. O standlar dağıtılır, kitaplar yakılır, insanlar büyük bir ihtimalle Allah’ın adına öldürülür.

Bu korkunun kaynağında da gene kuşku duyulmayana kölelik vardır. Bana kalsa din ve bilimle ilgili her yerde herkes istediğini dağıtsın, satsın. İnsanlar alıp okuyup fikir sahibi olsunlar. Sonuçta kutsal denilen kitaplar Allah’ın buyruklarını ve varlığının kanıtlarını insanlara ulaştırmak için vardırlar.

Fikir Sahibi Olmak, Bilgi Sahibi Olmaktan Geçer

Örneğin; Marx’ın  “Das Kapital”inin olduğu, okunduğu yerde neden Adam Smith’in “Ulusların Zenginliği”, Keynes’in “Genel Teori”si; Friedmann’ın “Kapitalizm ve Özgürlük” kitapları okunmasın?

Örneğin Atatürk’ün “Nutuk”unun olduğu yerde neden Kazım Karabekir’in “Hatıraları” da olmasın, okunmasın? Troçki’yle Stalin’in kitapları neden yan yana duramasın. Adını verdiğim kaynaklar gibi çok sayıda kaynak verilebilir elbette. Mesele en başta dediğim gibi gene korku kaynaklıdır. Kendi düşüncesini, fikrini evrenin merkezine oturtmaktır. Ortodoksluk budur ve ben her türlü ortodoksluğa karşıyım. Gördüğüm kadarıyla ortodoksluk en şiddetli biçimiyle dinler arasında vardır. Bunu sol fraksiyonların çatışmasına benzetiyorum. Din eşittir sosyalizm. Muhammed eşittir Marx. Ali eşittir Troçki. Tarikatlarda zamanın Çin’inden Arnavutluk’una kadar uzanan fraksiyonlar.

Ama önemli bir fark var burada: Din sonuçta Allah’ın buyruklarının elçileri aracılığıyla insanlara bildirilmesi. Yaradan tek, onun kuralları ve buyrukları tartışmasız doğrulardır. Burada ortodoksluğun dışında ayrıca demir perdeden bir de dogmatizm vardır. Nihayetinde dogmatizm ve ortodoksluk içine girdiği her yapıyı bozar. Marksizm bunu yaşadı hâlâ da yaşıyor. Bu durum dinlerde ve bu dinlerin kitaplarında da aynı konumdadır.

Ben şuna inanırım: Hiçbir şey, tek bir şeyle açıklanamaz. Bu tek bir şey ister Allah olsun ister Kur’an olsun; ister Tanrı olsun isterse de İncil olsun. Bütün çabalar olanı biteni anlamaya, yorumlamaya hizmet eder. Anladıkça önümüze çıkacak olan okyanuslarda, sonsuz evrenlerde ne kadar da küçük olduğumuzu göreceğiz.

Din ve Bilim Çatışır mı?

Evet!  Hem de epeyce çatışırlar. Çünkü; dinde şüpheye yer yoktur ve olamaz. Mutlak itaat ve kabul içerir. Sorgulama kabul etmez. Bilim ise şüphe olmadan gelişemez. Sorgulama ve merak bilimin motorudur. Dinde sorgulama tutsaklığa, ölüme mahküm edebilir insanı; bilimde ise tam tersidir. O yüzden ben kendi açımdan hayatı dinlerle ve onların kitaplarıyla açıklayamıyorum. Dinler ve kitapları da elbette insanlık kültürünün yapı taşlarındandır. Doğanın geçirdiği evreler gibi, kültürün de geçirdiği evreler vardır. Dinler de bana göre kültürel evrelerden biridir. Toplumun maddi ve ruhani şekillenmelerinde çok büyük rol oynamış olgulardır. Ama bu günü anlamak için anlatabilecekleri fazla bir şey kalmamıştır.

31.05.2020

Tags: , ,


About the Author



Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to Top ↑