Seçtiklerimiz

Published on Mayıs 19th, 2019 | by Avrupa Forum 2

0

İnönü’nün yabancı sermaye karşıtı 1954 konuşması ve sonrası – Doğan Özgüden

Aynı İnönü 14 yıl sonra anti-emperyalist TİP’i suçlayacaktı.

Bu hafta Artıgerçek’te yayınlanan “Tayyip’in Hürriyet Partisi Heyulası” başlıklı yazımda 1954 seçimlerinde DP’nin oylarını artırırken CHP’nin önemli bir oy ve milletvekili kaybına uğradığını yazmıştım. 


İnönü’nün seçim kampanyasını o dönemin İzmir’deki tek muhalif gazetesi Sabah Postası adına izliyordum. O dönemde şimdiki gibi ses kayıt cihazları olmadığı için konuşmaları stenografi bilen tek gazeteci olarak aynen not ediyor, Sabah Postası dışında Ankara ve İstanbul’daki iki muhalif gazeteye, Ulus ve Dünya gazetelerine de iletiyordum.

İnönü 15 Nisan 1954’te İzmir’de yaptığı konuşmayla herkesi şaşırtmıştı. 40’lı yıllarda Türkiye’nin kapılarını ABD’ye sonuna kadar açmış olan İnönü bu kez DP iktidarının Yabancı Sermaye ve Petrol kanunlarıyla ülkenin zenginliklerini yabancılara peşkeş çekerek kapitülasyonları yeniden yarattığını vurguluyor, “Biz bu memleketi yabancı emellere kaptırmayız” diyerek iktidara yeniden geldiklerinde bu kanunları kaldıracaklarını söylüyordu.

Buna rağmen 2 Mayıs 1954 seçimlerinde CHP büyük bir oy ve milletvekili kaybına uğradı… 

1960 darbesine kadar üç parti liderinin, İnönü, Menderes ve Bölükbaşı’nın Ege bölgesindeki mitinglerini gazeteci olarak yakından izledim, haber yaptım.

1954 yenilgisinden sonraki seçim kampanyalarında İnönü ABD’yi rahatsız edecek ifadeler kullanmaktan kaçındı.

Yıllar sonra, yeniden başbakan olduğu sırada, Yunanistan’la Kıbrıs gerginliği sırasında ABD’den beklediği desteği alamayınca 16 Nisan 1964’te Time dergisine verdiği bir röportajda “Müttefikler tutumlarını değiştirmezlerse, Batı ittifakı yıkılabilir… Yeni şartlarda yeni bir dünya kurulur ve Türkiye de bu dünyada yerini bulur” diyecekti.

Ama o da uzun sürmeyecek, ABD başkanı Johnson’un 5 Haziran 1964’te tehditkar bir mektup göndermesi üzerine aşağıdan alarak “Yardımcı olursanız, Amerikan milletinin tabiatında bulunan adalet hissini kudretli otoritenizle tatbik ettirirseniz meselenin halli mümkündür” diye yanıt verecekti. Ardından da Johnson’un Ankara’ya yolladığı “Air Force One” başkanlık uçağıyla Washington’a giderek Türkiye yönetiminin ABD dostluğuna sadakatini teyid edecekti.

Dahası, 1965 seçimlerinde 15 milletvekiliyle Meclis’e giren Türkiye İşçi Partisi’nin sosyalist ve anti-emperyalist mücadeleyi örgütlü kılmasından sonra, aynı İnönü 1968 yılında CHP’nin Kars İl Kongresi’ne gönderdiği mesajda Türkiye’nin NATO üyeliğini ve Batı ittifaklarını savunacak, Türkiye İşçi Partisi’nin antiemperyalist çizgisini “tehlikeli” olarak niteleyecek, “CHP’nin en büyük rakibi TİP’tir” diyecekti.

(ArtıGerçek)


About the Author



Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to Top ↑